Mango çeşitleri: dünyanın en sevilen mangoları ve Türkiye'de yetişenler
Kısa cevap: dünyada binlerce mango çeşidi var; markette en sık görülenler Tommy Atkins, Kent, Keitt, Ataulfo (Honey) ve Hadendir. Hindistan'da Alphonso, İspanya'da Osteen, Japonya'da Irwin ünlüdür. Türkiye'de Alanya–Gazipaşa kıyısında yetişen mangolar da çoğunlukla Kent, Keitt, Osteen ve Tommy Atkins gibi geç sezon çeşitleridir. En önemli bilgi şu: mangonun kabuk rengi çeşide bağlıdır, olgunluğu göstermez.
Neden bu kadar çok mango çeşidi var?
Mango 4.000 yıldan uzun süredir Güney Asya'da yetiştiriliyor. Hindistan'da tek başına yüzlerce yerel çeşit var; her bölgenin, hatta her köyün kendi mangosu olabiliyor. Dünyaya yayılan ticari çeşitlerin çoğu ise 20. yüzyılda Florida'da seçildi. Hikâyenin kısa hali: mango meyve atlası.
Markette en çok görülen çeşitler
Tommy Atkins
- Kabuk: koyu kırmızı ile yeşil-turuncu karışımı; çok "fotojenik".
- Et: lifli, tadı orta tatlı.
- Neden yaygın: kalın kabuğu taşımaya ve uzun raf ömrüne dayanıklı. Dünya ticaretindeki mangoların büyük kısmı bu çeşittir.
Kent
- Kabuk: koyu yeşil, üstünde kırmızı yanaklar; olgunlukta sarı noktalar belirir.
- Et: az lifli, çok sulu ve tatlı.
- İyi bilinen bir "yemelik" mangodur; kurutma ve meyve suyu için de sevilir.
Keitt
- Kabuk: olgunlukta bile yeşil kalır.
- Et: az lifli, tatlı-ekşi dengeli, iri meyve.
- Sezonun en geç çeşitlerinden biridir. Yeşil kabuğu yüzünden "ham" sanılıp geri çevrilir; oysa dokunuşla kontrol edilirse çok lezzetlidir.
Ataulfo (Honey, Champagne)
- Kabuk: küçük, yassı, olgunlukta altın sarısı; hafifçe buruşur.
- Et: neredeyse lifsiz, tereyağı kıvamında, çok tatlı.
- Meksika kökenlidir. Buruşuk kabuk burada kötü değil, tam olgunluk işaretidir.
Haden
- Kabuk: kırmızı-sarı.
- Et: aromatik, orta lifli.
- 1910'da Florida'da seçilmiş, bugünkü pek çok ticari çeşidin atasıdır.
Dünyanın ünlü mangoları
- Alphonso (Hindistan): "mangoların kralı" diye anılır. Safran rengi eti, yoğun kokusu ve kısa sezonuyla ünlüdür. Mango lassi'nin asıl mangosu budur: mango lassi tarifi.
- Kesar (Hindistan): safran renkli, çok aromatik.
- Chaunsa ve Sindhri (Pakistan): çok tatlı ve sulu; yaz mevsiminin yıldızları.
- Nam Dok Mai (Tayland): ince, uzun, sarı; yapışkan pirinçli mangonun mangosu. Mangolu hindistan cevizli pirinç bu tatlıdan ilham alır.
- Carabao (Filipinler): sarı, ince kabuklu ve son derece tatlı.
- Irwin (Japonya): seralarda yetiştirilen, koyu kırmızı kabuklu mango; en seçkin örnekleri ağır fiyatlarla satılır.
- Osteen (İspanya): mor-kırmızı kabuklu, iri, az lifli. Akdeniz ikliminde en başarılı çeşitlerden biridir.
Türkiye'de yetişen mangolar
Türkiye'de mango ticari olarak Antalya'nın doğusunda, özellikle Alanya ve Gazipaşa'da, çoğunlukla örtü altında ve korunaklı bahçelerde yetiştirilir. Akdeniz iklimine uyum sağlayan, geç olgunlaşan çeşitler tercih edilir: Kent, Keitt, Osteen ve Tommy Atkins sık görülenler arasındadır. Yerli mango sezonu kabaca Ağustos'tan Aralık'a kadar sürer: avokado ve mango mevsimi.
Yerli mangonun en büyük avantajı dalda daha uzun kalabilmesi. Uzun yolculuğa çıkacak mango erken toplanır; yakından gelen mango ise ağaçta daha çok olgunlaşıp daha fazla aroma kazanır.
Lifli mi, lifsiz mi?
Mangoda "lif", meyveyi ısırınca dişlerin arasında kalan ipliksi yapıdır. Çeşit seçerken önemli bir kriterdir:
- Az lifli: Ataulfo, Kent, Keitt, Osteen, Alphonso. Kaşıkla yemek, dilimlemek, tatlı yapmak için ideal.
- Daha lifli: Tommy Atkins, Haden ve bazı yerel çeşitler. Smoothie, sos ve meyve suyunda lif sorun olmaz.
Çeşidi bilmeden olgunluğu anlamak
Kabuk rengine güvenmeyin. Bunun yerine:
- Mangoyu avucunuzda hafifçe sıkın; olgunsa şeftali gibi esner.
- Sap tarafını koklayın; tatlı ve meyvemsi bir koku olgunluğun en güvenilir işaretidir.
- Ağırlık: boyuna göre ağır gelen mango daha sulu olur.
Ayrıntılar ve evde olgunlaştırma: mango nasıl seçilir ve olgunlaştırılır. Kesme yöntemleri: mango nasıl kesilir.
Sezondaki yerli mangolarımızı mango ürün sayfamızda bulabilirsiniz.
