Avokado ağacı yetiştirme: saksıdan bahçeye, çekirdekten meyveye

Kısa cevap: avokado ağacı don görmeyen, kışı ılık bölgelerde, suyu hiç bekletmeyen iyi drene topraklarda yetişir. Türkiye'de bahçede yetiştirmek için en uygun yer Alanya, Gazipaşa ve Mersin kıyısıdır; diğer bölgelerde saksıda, kışın içeri alarak yetiştirilebilir. Çekirdekten büyüyen ağaç 7–15 yılda meyve verebilir ya da hiç vermeyebilir; meyve istiyorsanız aşılı fidan alın, 2–4 yılda ilk ürünü görürsünüz.

İklim: avokadonun üç düşmanı

1. Don Avokado ağacı soğuğa duyarlıdır. Genç ağaçlar sıfırın birkaç derece altında ciddi zarar görür. Meksika soyundan gelen çeşitler (ör. Bacon, Zutano) biraz daha dayanıklıdır; Hass ve Batı Hint soyu çeşitler daha hassastır. Çeşit farkları: avokado çeşitleri.

2. Sıcak, kuru rüzgâr Çiçeklenme döneminde esen sıcak rüzgâr çiçek ve meyve dökümüne yol açar. Bahçede rüzgâr kıran olarak bir çit ya da sık ağaç sırası çok işe yarar.

3. Islak toprak Avokadonun en büyük düşmanı aslında sudur: kökleri havasız, sürekli ıslak toprakta kök çürüklüğüne yakalanır ve ağaç birkaç ayda kuruyabilir. Bu yüzden ağır, killi, su tutan topraklar uygun değildir.

Toprak

• Drenaj her şeydir. Diktiğiniz çukuru suyla doldurun; su birkaç saat içinde çekilmiyorsa o nokta uygun değildir.
• Hafif, kumlu-tınlı, organik maddece zengin topraklar idealdir.
• Toprağı hafif yükseltilmiş bir set (tümsek) üzerine dikmek, fazla suyun kökten uzaklaşmasını sağlar.
• Kökün çevresine kalın bir malç (saman, odun yongası) serin; toprağı serin tutar, nemi dengeler.

Aşılı fidan mı, çekirdek mi?

Çekirdekten büyüyen ağaç:

• Ebeveyninin aynısı olmaz; her çekirdek genetik olarak yeni bir bireydir.
• Meyve vermesi 7–15 yıl sürebilir; bazıları hiç vermez ya da kalitesiz meyve verir.
• Yine de güzel bir süs bitkisi ve harika bir çocuk projesidir. Nasıl yapılır: avokado çekirdeği filizlendirme.

Aşılı fidan:

• Bilinen bir çeşidin (Hass, Fuerte vb.) dalı, dayanıklı bir anaca aşılanmıştır.
• Meyve kalitesi bellidir.
• 2–4 yılda meyve vermeye başlar.

Bahçede meyve için yetiştiriyorsanız güvenilir bir fidanlıktan aşılı fidan alın.

Çiçek sırrı: A ve B tipi

Avokado çiçeği çok ilginç bir düzene sahiptir: aynı çiçek bir gün dişi, ertesi gün erkek olarak açılır. Çeşitler bu açılma saatlerine göre A tipi ve B tipi diye ikiye ayrılır. Tek ağaç da meyve verebilir; ama bir A tipi (ör. Hass, Reed, Pinkerton) ile bir B tipi (ör. Fuerte, Bacon, Zutano, Ettinger) ağacı birlikte dikmek tozlaşmayı ve verimi artırır. Bu tuhaf düzenin hikâyesini avokado çiçeği yazısında anlattık.

Sulama

• Genç ağaçları az ama sık sulayın: toprak üstten birkaç santim kuruduğunda.
• Yetişkin ağaçlar seyrek ama derin sulamayı sever.
• Yaprak uçlarının kahverengileşmesi çoğunlukla tuz birikmesi ya da düzensiz sulamadır.
• Yaprakların sararıp sarkması, toprak sürekli ıslaksa, aşırı sulamanın işaretidir; sulamayı hemen azaltın.

Saksıda avokado

Akdeniz kıyısında yaşamıyorsanız avokadoyu saksıda yetiştirebilirsiniz:

• Saksı: derin, dibi bol delikli; ağaç büyüdükçe bir boy büyüğüne aktarın.
• Toprak: iyi drene, hafif bir saksı toprağı; içine perlit ya da ince çakıl karıştırın.
• Işık: bol, mümkünse doğrudan güneş. İçeride en aydınlık pencerenin önü.
• Kış: sıcaklık 5 °C'nin altına inmeden içeri alın. Kaloriferin hemen yanına koymayın; kuru hava yaprak uçlarını yakar.
• Budama: ana gövdeyi 30–40 cm'de tepesinden kesmek, ağacın yana dallanmasını ve gür bir form almasını sağlar.

Saksıdaki avokadonun meyve vermesi zordur; ama parlak, büyük yapraklarıyla çok güzel bir salon bitkisidir.

Gübreleme

Avokado azot, çinko ve demiri sever. İlkbahar ve yaz başında dengeli bir meyve ağacı gübresi yeterlidir. Kışın gübre vermeyin. Yaprakların damarları yeşil kalırken arası sararıyorsa demir ya da çinko eksikliği olabilir.

Hasat

Avokadonun meyvesi dalda olgunlaşmaz; ağaçta sert kalır ve koparıldıktan sonra yumuşar. Meyve, çeşidine göre çiçeklenmeden 6–15 ay sonra hasat olgunluğuna gelir. Bir tane koparıp oda sıcaklığında bekletin; bir haftada düzgün yumuşuyor ve tadı iyiyse hasat zamanı gelmiştir. Neden böyle olduğunu avokado nedir yazısında anlattık.

Ağacınız meyve verene kadar dalından yeni toplanmış Antalya avokadosu için avokado sayfamıza bakabilirsiniz.