Blueberry hakkında 10 bilgi: mavi rengin sırrından besin değerine
Kısa cevap: blueberry (yaban mersini) Kuzey Amerika'nın yerli meyvesidir ve kültür formu ancak 20. yüzyılın başında evcilleştirildi. Mavi görüntüsü, kabuğundaki pigmentten çok, üstünü kaplayan ince mum tabakasının ışığı yansıtmasından gelir. Toplandıktan sonra tatlanmaz, bu yüzden olgun toplanması gerekir. 100 gramı K vitamini kaynağıdır ve doğal olarak düşük yağlıdır. Aşağıda bunlarla birlikte 10 bilgi var.
1. Kuzey Amerika'nın yerli meyvesi
Yabani blueberry türleri binlerce yıldır Kuzey Amerika'nın ormanlarında ve turbalıklarında yetişiyordu. Yerli halklar bu meyveleri taze yiyor, kurutup kış için saklıyor ve kurutulmuş etle karıştırarak dayanıklı besinler hazırlıyordu.
2. Kültür blueberry yüz yıllık
Bugün markette gördüğümüz iri "highbush" blueberry'ler 20. yüzyılın başında ABD'de evcilleştirildi. Bir botanikçi ile New Jersey'li bir çiftçi kadın, yabani bitkiler arasından en iri ve en lezzetli meyveleri veren çalıları seçip çoğaltarak ilk ticari blueberry bahçelerinin temelini attı. Yani blueberry, elma ve üzüm gibi binlerce yıllık meyvelere göre bir "bebek".
3. Mavi renk bir ışık oyunu
Blueberry'nin kabuğundaki pigmentler (antosiyaninler) aslında koyu mor-siyah renktedir. Meyveyi mavi gösteren, kabuğu kaplayan beyazımsı mum tabakasıdır ("pus"). Araştırmalar, bu mumun mikroskobik yapısının mavi ışığı yansıttığını gösterdi. Bir blueberry'yi parmaklarınız arasında ovarsanız mum silinir ve meyve koyu mora döner.
4. Pus kirlilik değil
Aynı mum tabakası meyveyi su kaybına ve mikroplara karşı korur. Puslu blueberry, az ellenmiş ve taze blueberry demektir. Bu yüzden blueberry'yi yemeden hemen önce yıkamak gerekir; önceden yıkarsanız koruyucu tabaka zarar görür ve meyve çabuk bozulur. Ayrıntılar: blueberry nasıl saklanır.
5. Toplandıktan sonra tatlanmaz
Avokado ve mango gibi bazı meyveler toplandıktan sonra olgunlaşmaya devam eder; blueberry bunlardan değildir. Ekşi toplanan blueberry ekşi kalır. Bu yüzden:
- Kırmızımsı ya da yeşilimsi tanelerden kaçının; bunlar hamdır.
- Tamamen koyu mavi, dolgun ve sıkı taneleri seçin.
- Kutunun dibine bakın; ezilmiş ya da küflü tane olmamalı.
6. Asitli toprak ister
Blueberry, çoğu meyveden farklı olarak asitli toprak sever (pH yaklaşık 4,5–5,5). Kireçli toprakta yaprakları sararır ve meyve vermez. Türkiye'de blueberry bahçeleri bu yüzden ya doğal olarak asitli topraklara sahip Karadeniz gibi bölgelerde ya da toprağı özel olarak hazırlanmış (torf, saksı, çanak) alanlarda kurulur.
7. Türkiye'de hızla yayıldı
Son 15 yılda Türkiye'de blueberry yetiştiriciliği hızla büyüdü; Karadeniz'den Ege'ye ve Akdeniz'e kadar bahçeler kuruldu. Bu sayede yaz aylarında yerli blueberry bulmak artık kolay. Kökeni ve yolculuğu: blueberry meyve atlası.
8. Dondurmak çok iyi bir fikir
Blueberry dondurmaya en uygun meyvelerden biridir. Kuru blueberry'leri bir tepsiye tek kat dizip dondurun, sonra poşete aktarın; taneler birbirine yapışmaz. Dondurulmuş blueberry smoothie'lerde buz görevi görür ve pankek, muffin gibi hamur işlerine donmuş halde eklenebilir. Fikir: blueberry pankek.
9. Yaban mersini ≠ turna yemişi ≠ kızılcık
Blueberry sıkça turna yemişi (cranberry) ve kızılcıkla karıştırılır. Üçü de farklıdır; ayrıntılar: yaban mersini, turna yemişi ve kızılcık.
10. Besin değeri
USDA verilerine göre 100 gram çiğ blueberry:
- Enerji: 57 kcal
- Karbonhidrat: 14,5 g (şeker 10 g)
- Lif: 2,4 g
- Yağ: 0,3 g
- K vitamini: 19,3 µg (günlük referansın yaklaşık %26'sı)
- C vitamini: 9,7 mg
Bu değerlere göre blueberry K vitamini kaynağıdır: K vitamini normal kan pıhtılaşmasına ve normal kemiklerin korunmasına katkıda bulunur. Ayrıca 100 gramında yalnızca 0,3 g yağ bulunduğu için doğal olarak düşük yağlıdır.
Blueberry'nin rengini veren antosiyaninler hakkında da çok şey yazılıyor; bunlar üzerine araştırmalar sürüyor, ama bu konuda yönetmelikte onaylanmış bir sağlık beyanı yok. Bu yüzden biz de bir iddiada bulunmuyoruz.
Blueberry ile neler yapılır?
- Blueberry mango smoothie
- Blueberry ananas smoothie
- Blueberry reçeli
- Muz ve blueberry smoothie
- Hangi meyvelerle eşleşir: blueberry smoothie eşleşmeleri
Taze blueberry için blueberry ürün sayfamıza bakabilirsiniz.
